SIĞINAK FANLARI NEDİR?

Sığınak fanları; sığınaklar, korunaklı alanlar ve güvenli hacimler için tasarlanmış, temiz hava temini, kirli havanın tahliyesi ve hava kalitesinin korunması amacıyla kullanılan özel havalandırma sistemleridir.
Bu fan sistemleri standart havalandırma fanlarından farklı olarak;

Radyolojik partikülleri,
Nükleer serpinti kalıntılarını,
Zehirli gazları,
Koku ve kimyasal bileşenleri
filtreleyebilen çok kademeli filtre sistemleri ile çalışır.

Sığınak fan sistemleri genellikle şu bileşenlerden oluşur:

Radyoktif serpinti tutucu filtre
Aktif karbon filtre
G4 kaba filtre
By-pass hücresi
Plug fan / radyal fan sistemi
Kanal tipi gövde yapısı

SIĞINAK FAN SİSTEMLERİNİN AMACI

Sığınak havalandırma sistemlerinin temel amacı:

✅ Sığınak içindeki oksijen seviyesini korumak
✅ Karbondioksit birikimini önlemek
✅ Taze hava sirkülasyonu sağlamak
✅ Zehirli gaz ve partikülleri filtrelemek
✅ Uzun süreli kapalı kalma senaryolarında yaşam güvenliğini sağlamak
✅ Acil durumlarda manuel çalışabilme (bazı modellerde)

SIĞINAK FAN HESABI NASIL YAPILIR?

Sığınak fanı seçimi rastgele debi seçimiyle değil, mühendislik hesabı ile yapılmalıdır. Temel hesap kriterleri:

1) Kişi sayısı

Bir kişinin saatlik taze hava ihtiyacı:

Ortalama 30–40 m³/h / kişi

2) Alan hacmi

Sığınak hacmi:

En × Boy × Yükseklik = m³

3) Minimum hava değişim katsayısı

Saatte en az 1–3 hava değişimi

ÖRNEK HESAP:

Sığınak alanı:

50 m² alan
2,5 m tavan yüksekliği
→ Hacim = 125 m³

İnsan sayısı: 10 kişi
→ 10 × 35 m³/h = 350 m³/h taze hava ihtiyacı

Hava değişim hesabı:
125 m³ × 2 hava değişimi = 250 m³/h

👉 Güvenli seçim: min. 350–500 m³/h kapasiteli sığınak fanı

Bu nedenle uygulamada genelde 300 m³/h – 900 m³/h – 1300 m³/h gibi kademeler tercih edilir.

SIĞINAK FANLARI NERELERDE KULLANILIR?

Zorunlu alanlar:

Apartman sığınakları
Site sığınakları
Kamu binaları sığınakları
Hastaneler
Okullar
Resmi kurumlar
Belediyeler
Askeri tesisler

Özel kullanım alanları:

Villa sığınakları
Güvenli odalar (panic room)
Veri merkezleri
Stratejik altyapı alanları
Endüstriyel tesisler
Enerji santralleri
Kritik altyapı odaları

TÜRKİYE’DE SİĞINAK HAVALANDIRMA YÖNETMELİĞİ

Türkiye’de sığınaklar;

📌 “Sığınak Yönetmeliği”

📌 “Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği”

📌 AFAD Mevzuatı

📌 TS Standartları

kapsamında değerlendirilir.

Temel zorunluluklar:

✔ Sığınakta doğal havalandırma yeterli değilse mekanik havalandırma yapılması
✔ Taze hava giriş ve kirli hava çıkışının ayrı olması
✔ Filtrasyon sistemlerinin bulunması
✔ Kanal tipi sistemle bağlantı yapılabilmesi
✔ Acil durum senaryolarına uygunluk
✔ Manuel çalıştırma alternatiflerinin bulunması (bazı tip projelerde)
✔ Yönetmeliklere uygun debi hesapları